Pandemide Tıbbi Malzeme İthalatında Kolaylıklar

Salgın gibi olağanüstü dönemlerde gümrük idaresinin ilk refleksi, hayati önem taşıyan sevkiyatları işlem sırasının önüne almaktır. Maske, solunum cihazı, test kiti ve dezenfektan gibi kritik sağlık ürünlerinde beyanın alınması, belge kontrolü ve gerektiğinde fiziki muayene adımları kamu sağlığı gözetilerek olabildiğince kısa tutulur; amaç, eşyanın gümrükte gereksiz yere beklememesidir. Bu önceliklendirmenin kritik yanı şudur: kurallar askıya alınmaz, yalnızca mevcut süreç daha hızlı işletilir.

Hızın ön koşulu: doğru sınıflandırma

Önceliğin işe yaraması, eşyanın baştan doğru tanımlanmasına bağlıdır. GTİP, ilk altı hanesi Dünya Gümrük Örgütü Armonize Sistemi’ne, 7-8. haneleri Avrupa Birliği Kombine Nomenklatürü’ne, 9-12. haneleri ise milli açılım ve istatistiğe dayanan on iki haneli bir koddur; 30/12/2025 tarihli ve 33123 (1. mükerrer) sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 10781 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan 2026 Türk Gümrük Tarife Cetveli, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 15. maddesine dayanır ve eşyanın hangi izinlere, kontrollere ve vergilere tabi olacağını nihai olarak bu kod belirler. Yanlış ya da eksik tanımlanan bir üründe baştan kazanılan hız, sonradan gelen düzeltme ve ek belge talepleriyle kaybedilir.

Hız, yükümlülükleri kaldırmaz

Sürecin öne çekilmesi, gümrük kıymetinin belirlenmesi zorunluluğunu ortadan kaldırmaz; 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 24. maddesi uyarınca kıymetin asıl belirleme yöntemi satış bedelidir ve öncelikli hatta da bu esas geçerlidir. Aynı biçimde sağlık ürünlerine ilişkin izin, uygunluk ve kalite belgeleri aranmaya devam eder; bu belgeler atlanan değil, yalnızca öne çekilen adımlardır.

Zamana duyarlı sevkiyatlarda taşıma ile gümrük işlemlerinin birlikte planlanması, tanınan önceliğin pratikte zaman kazandırmasını belirleyen unsurdur. Acil dönemlerde sık başvurulan bir diğer yol ise geçici ithalattır: ödünç ya da deneme amacıyla getirilen tıbbi cihazlar için, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 133/1. maddesi uyarınca kısmi muafiyet uygulanan eşyada her ay için ithalat vergilerinin %3’ü tahsil edilir.

Yazıda anılan Türk Gümrük Tarife Cetveli her yıl yeni bir Cumhurbaşkanı kararıyla yürürlüğe konur; eşyanın GTİP’i ile bu koda bağlanan izin, kontrol ve vergilendirme sonuçları da cetvelin güncel sürümüne göre değişebildiğinden, sınıflandırmanın o yıl yürürlükte olan tarife cetveli üzerinden yapılması gerekir.